Category : Монгол бичиг

Монголын “за”тангараг болой

МУИС-ын багш доктор, дэд профессор Л.Чулуунбаатарын монгол бичгийн хичээл сайт дээр бичсэн зүйлийг та бүхэнд хүргэж байна. Монголчууд аливаа зүйлийг зөвшөөрөх, биелүүлэхээ амлахдаа за гэж хэлдэг. Тийм болохоор л амласныхаа дагуу заавал хийж гүйцэтгэнэ хэмээх утгыг илтгэх “за гэвэл ёогүй”, юм хийхдээ эргэлздэг, хариулт өгч чаддаггүй, бөөрөнхий хүнийг илтгэх “за ч үгүй ёо ч үгүй” хэмээх хэлцүүд гарсан байна. Нэрт эрдэмтэн академич Б.Ринчин нэгэн цагт “Монголын за андагар буй за” хэмээх өгүүлэл бичиж байсан билээ. Хэдийгээр энэ өгүүлэл хэлний орчуулгын […]

Эвхмэл бичиг (folded script)

Бичиг үсэг хөгжиx явцад бичгийн хэрэглээний шаардлага өссөнөөр бичгийн янз бүрийн шинэ хэлбэр маяг үүсч төрдөг. Эвхмэл бичиг нь ийм маягаар XIII зуунд Хубилай хааны үед хэрэглэж байсан дөрвөлжин бичгээс  санаа авч монгол бичгээр бичиx нэг хэлбэр загвар болон хэрэглэгдэж ирсэн байх үндэслэлтэй. Монгол үсгийн эвхмэл хэлбэр нь дугуй, дөрвөлжин, угалзалан бичдэг төрөлтэй байдаг. Дєрвєлжин эвхмэл бичгийг гол тєлєв тамга тэмдэг, хаяг, тийз, зарлиг захирамж зэрэг бичиг хэргийн зvйлд дугуй, угалзан эвхмэл бичгийг гоёл чимэглэлд єргєн хэрэглэж иржээ. Эвхмэл бичиг […]

Миний нутаг

Монголын орчин vеийн утга зохиолыг vндэслэгч Дашдоржийн Нацагдоржийн “Миний нутаг” шүлэг монгол бичгээр МИНИЙ НУТАГ Хэнтий, Хангай, Соёны єндєр сайхан нуруунууд Хойд зvгийн чимэг болсон ой хєвч уулнууд Мэнэн, Шарга, Номины єргєн их говиуд Ємнє зvгийн манлай болсон элсэн манхан далайнууд Энэ бол миний тєрсєн нутаг Монголын сайхан орон Хэрлэн, Онон, Туулын тунгалаг ариун мєрнvvд Хотол олны эм болсон горхи, булаг рашаанууд Хєвсгєл, Увс, Буйрын гvн цэнхэр нуурууд Хvн малын ундаа болсон тойрон бvрд уснууд Энэ бол миний тєрсєн нутаг […]

Монгол бичгийн соёл, түүx, уран бичлэг буюу каллиграф II

1-р хэсэг: Монгол бичгийн соёл, түүx, уран бичлэг буюу каллиграф I Монголд бурханы шашин дэлгэрсэн явдал нь монголчуудын оюуны болон бичиг үсгийн соёлд гарсан том өөрчлөлт болжээ. Тэр үед төвд хэл төв Азийн олон орны хувьд шашны төдийгүй ном бичгийн хэлний үүргийг гүйцэтгэх болсноор 14-р зуунд хэл зүйч Чойжи-Одсэрээс эхлэн, ялангуяа 16-17-р зууны үеэс төвдөөр зохиол бичдэг, хоёр хэлрүү орчуулдаг зохиолч эрдэмтэд олноороо төрөн гарчээ. Тэд шашины номлол сургаалаас гадна анагаах ухаан, одон орон зурхай, учир шалтгааны ухааны өдий төдий […]

Ш. Чоймаа: Монгол бичиг

Өвөг дээдсийн минь түүхийг бичсэн Өндөр төрийн хойморт заларсан Дэлхийд ганцхан босоо заяатай Дээд тэнгэрийн бичиг мину Гал мэт бадамласан Газраас тэнгэр лүү тэмүүлсэн Гэрийн хойморт заларсан Ганцхан бидний бичиг минь Ядарсан ч бөхдөггүй Ялагдсан ч мөлхдөггүй Хараа дээгүүр ард түмний минь Худам монгол бичиг мину “Монгол бичиг 1-р хэсэг” “Монгол бичиг 2-р хэсэг” Төрийн шагналт, Монгол Улсын гавьяат багш, шинжлэх ухааны доктор, профессор Шаравын Чоймаатай Б.Анхцэцэгийн хийсэн ярилцлага -Оюутнуудын амралт эхэлсэн энэ цагт эрхэм багш та шавь нартайгаа бужигнаад […]

О.Бүүвэй Монгол хэл бичиг

О.Бүүвэй гуай Монгол хэл бичгийн тухай маш сонирхолтой ярилцлага өгснийг энд орууллаа. “Монгол хэл 1-р хэсэг” …Монгол бичгийг ер нь өөдтэй хүн бол 6 цагт л үздэг юм шүү дээ, тавхан дүрсээр бүтээдэг ийм бичиг… “Боловсрол бол эрхим дээд хөрөнгө оруулалт юм.” Билл Гейтс Боловсрол байтугай боодог идэхэд хутга шөвөг, сонгино давс болоод элдэв юм хэрэгтэй шүү дээ. Бүх хүмүүсээ ухаантай болгоно гэсэн үг. Ухаантай болгохын тулд эрдэм-д сургах хэрэгтэй болно. Одоо тэр эрдэм гэдгээ хайна даа. Эрдэм-тэй л болоод […]